طلوع آفتاب مدرن

نگاهی به تابلوی «تاثر؛ طلوع آفتاب» اثر مونه

سامان آزادی

تابلویِ “Imperssion, Sunrise” که به روايتی محصولِ 1872، و به روايتی محصولِ 1873 است، تصويری از بندرِ لوهاور است که با حرکاتِ آزادانه‎یِ قلم، بيش از آن که تصويری دقيق به دست دهد، اشاره‎ای به اين بندر دارد. مونه بعدها درباره‎یِ اين عنوان اظهارِ نظر کرده و می‎گويد:

«يک چشم‎انداز تنها خيال است، و نه تصويری گذرا، و شايد به همين‎خاطر اين عنوان [امپرسيونيست] به واسطه‎یِ من به ما اطلاق شد. من کاری را که در لوهاور خلق کردم، آورده‎بودم: از پنجره، خورشيدِ غبار گرفته و دکلِ قايق‎هايي که نزديک‎تر ايستاده بودند [...] عنوانی برایِ کاتالوگ خواستند، آن [اثر] نمی‎توانست واقعن ربطی به چشم‎اندازِ لوهاور داشته باشد، و من گفتم “بگذاريد Imperssion”(تاثير آنی/ تاثير زودگذر)»

مونه خورشيد را تقريبن به همان روشنیِ آسمان رنگ‎آميزی کرده است، وضعيتی که رطوبتِ بالا و روشناييِ ضعيفِ آسمان را نشان می‎دهد و به همين خاطر است که برایِ متمايز کردنِ خورشيد از اطرافش، به‎جایِ استفاده از کنتراستِ بالا و تغييراتِ شدتِ رنگ، از رنگ‎هایِ متمم و انواعِ رنگ‎هایِ گرم استفاده شده‎است.

مقايسه‎یِ اين اثرِ مونه با تصويرِ سياو و سفيدِ همان اثر، بخشی از تفاوتِ آثارِ امپرسيونيستی و کلاسيک‎ها را نشان می‎دهد. ببينيد که در نمونه‎یِ سياه و سفيد، چطور خورشيد و انعکاسش بر آب نامرئی می‎شوند.

امپرسیونیسم

در آوريلِ 1974، گروهی از نقاشان که خود را هنرمندانی گمنام می‎خواندند، نمايشگاهی نه چندان رسمی برپاکردند که غايبِ بزرگِ آن، ادوارد مانه، رهبرِ اين هنرمندانِ پيشرو بود. مانه در هيچ‎يک از هشت نمايشگاه اين گروه شرکت نکرد، ولی سبکِ جسورانه و موضوعاتِ مدرنش، الهام‎بخش اين هنرمندانِ جوان‎تر بود که "امپرسيونيست" نام گرفتند. نامی که برآمده از تابلویِ "Impression, Sunrise" (تاثر، طلوعِ آفتاب) اثرِ مونه بود و توسطِ مونه، رنوار، پيسارو، سيسلی، سزان، دگا، گيومن و موريزو پذيرفته شد.

اين جوانانِ راديکال خيلی زود از قواعدِ آکادميک گذشتند. قلم را آزادانه بر بوم کشيدند، با الهام از ديگر نقاشان خلقِ اثر کردند، نقاشی را از هنرکده‎ها بيرون آورده و واردِ جهان کردند، به ثبتِ تاثيراتِ زودگذرِ انعکاسِ آفتاب پرداختند، چشم‎اندازهایِ واقع‎گرايانه‎ای از زندگیِ مدرن ترسيم کردند و بر ارجحيتِ يک کلِ مشخص بر جزئيات تاکيد نمودند.

اغلب، مولفه‎هایِ نقاشیِ امپرسيونيستی را مشتمل بر نمايان بودنِ ضربه‎هایِ قلم، ترکيب‎بندیِ ساده، تاکيد بر نور در دگرگونیِ کيفيت (اغلب با تکيه بر تاثيرِ گذرِ زمان)، استفاده از مضامينِ پيشِ‎پاافتاده، حضورِ "حرکت" به‎مثابه‎یِ عنصرِ تعيين‎کننده‎یِ تجربه و ادراکِ انسان و زوايایِ بصریِ غيرِمعمول برمی‎شمرند. مولفه‎هايي که با نمايشِ مدرنيتِ اين مکتب، مکاتبِ مشابهی چون موسيقیِ امپرسيونيست و ادبياتِ امپرسيونيستی را نيز به دنبال آورد.

.......................................

عکس متعالی مبتذل

زندگی و آثار واکر اوانز

سامان آزادی

اگر همگام با يوسا، فلوبر را نخستين نويسنده‎یِ مدرن بدانيم، بی‎شک اوانز نخستين عکاسِ مستندِ مدرن است: فارغ از رمانتيسيسم.

واکر اِوانز در 1903 در سنت‎لوييسِ ميسوری به دنيا آمد و از دانشگاهِ فيليپسِ ماساچوست فارق‎التحصيل شد. در 1930 به عکاسی روی آورد و در 1933 برایِ کتابِ در دستِ انتشاری، به عکاسی در کوبا پرداخت. در تابستان 1936، به همراهِ جيمز اِيجی از طرفِ مجله‎یِ Fortune برایِ تهيه‎یِ گزارشی به هِيل‎کانتیِ آلاباما رفت. در 1941 عکس‎هایِ اوانز و نوشته‎هایِ اِيجی، که گزارشِ اقامت در کنارِ سه خانواده‎یِ سفيدپوستِ کشاورز در آلابامایِ جنوبی در دورانِ رکودِ اقتصادی بود، تحتِ عنوانِ Let Us Now Praise Famous Men منتشر شد. کتابْ تفصيلی بود بر فقرِ روستايي که اين سه خانواده را به نمادهایِ دورانِ رکودِ بزرگ بدل ساخت. در 1938 نمايشگاهی از آثار اوانز در موزه‎یِ هنرِ مدرنِ نيويورک برپا شد که نخستين نمايشگاهِ عکاسیِ يک‎نفره در اين موزه بود. وی در 1945 به عضويتِ تحريريه‎یِ مجله‎یِ تايمز درآمد و به فاصله‎یِ اندکی ويراستارِ مجله‎یِ Fortune شد. در 1965 از دانشکده‎یِ هنرِ دانشگاهِ ييل دکترایِ عکاسی دريافت کرد و در 1971 در نيوهيونِ کنتاکی درگذشت.

اوانز گوستاو فلوبر را چنين تحسين می‎کند: "غيبتِ مولف و عدمِ اظهارِ نظرِ شخصی؛ اين دقيقن همان کاری است که من می‎خواهم با دوربين انجام دهم." اوانز در عکس‎های‎اش، مانندِ فلوبر، به دنبالِ رهايي از هرگونه واقع‎گراييِ رمانتيک بود و با به‎کاربستنِ موضوعاتِ روزمره‎ای چون خيابان، مناظر، و يا اشيايي چون يک جفت کفش يا علامتی رویِ ديوار، به مثابه‎یِ نمادی از جهانی که جزئی از آن هستند و برایِ مردمِ آن محيط سخن می‎گويند، به اين نوعِ واقع‎گرايي دست يافت. اوانز زيباييِ نهفته در موضوعاتِ پيشِ‌پاافتاده‌ای را که عکاسانِ پيشين درنيافته بودند، کشف کرد و به‎خصوص نشان داد که هر گوشه از معماریِ شهر يا روستا، به عنوانِ بخشی از تمدنِ بشر، می‎تواند نماينده‎یِ مناسبی برایِ نمايشِ انسان‎ها، آن‎چنان که هستند، باشد.