آرشیو برای ژوئن, 2008
آفتِ پیشآگاهی
نوشتهیِ سامان آزادی
پيرمردی را تصور کنيد که در حالِ روايتِ داستانی از جوانیِ خويش است و روايت رسيده به آن اوجِ مُعَوَّجی که فیالمثل قهرمان (راوی) ميانِ بيابانی، لابهلایِ گلهیِ گرگی، گرفتار آمده و راهِ فراری هم ندارد.
حالا شمایِ مخاطبيد و روشنتر از روز، آنکه قهرمان (روای/ پيرمرد) جانِ سالم به در برده لابد که حالا روای است و پيرمرد!
دوباره تصور کنيد که به تماشایِ فيلمی نشستهايد با نامِ احتمالیِ “عسل طلا” که نقشِ اولش يکی از فوقِ ستارههایِ خوش بَرورویِ وطنی است. و باز بلايي آمادهیِ نزول بر سرِ اين قهرمان است. و شمایِ مخاطب به تجربه میدانيد که در فيلمهايي از جنسِ “عسل طلا” و “شيطون بلا” نقشِ اول، مُفت نمیميرد.
و باز از اين دست است رمانهايي که پشتِ جلدش دو تا چشمِ درشتِ زنانه گذاشتهاند؛ يا اَکشِنهایِ آمريکايي، و البته سريالهایِ وطنیِ عميقن اعتقادی.
اين گونه از روايت که به آفتِ “پيشآگاهی” دچار است، خواه ناگزير باشد (مانندِ نمونهیِ پيرمرد) و خواه بهتجربه فراهم آمده باشد (چون ديگر نمونهها)، هرچند به جانِ مخاطبِ بیخيال و خسته از کارِ روزانه مینشيند، اما باز “آفت” است، مگر آنهنگامی که راویِ زيرک، تردستانه، راه ديگری بپيمايد: تعليقِ انتظار.
اين راهِ ديگر را ديگر بار بازخواهم گفت.
استرداد
بروس راجرز
برگردان سامان آزادی
مثلِ هر کسی که تازه صاحبخانه شده، لانهیِ زنبورِ زيرِ رُخبام را خراب کرد و با وجودِِ اعتراضِ همسرش، زيرطاقِ گشادی را که سارها خانه میکردند، بست. بهارِ امسال جانورانِ جوندهای زيرِ ايوان خانه کردهاند. تيرکها را میجوند اما او میگذارد که بمانند. دخترش گمان میکند: به خاطرِِ قلبِ مهربانِ مادر دلاش به رحم آمده. اما نه؛ فقط، درنهايت، فهميده که يک مستاجر است.
